1. Phat trien Kha nang Nhan thuc Su hai huoc

Nhan biet nhung dieu co the dem lai tieng cuoi cho ban

Cuoi la mot trang thai hoan toan vo thuc. Mac du chung ta co the co gang nhin cuoi (khong phai luc nao chung ta cung co the thanh cong), that kho de chung ta co the bat cuoi moi khi chung ta muon, va neu chung ta co gang de thuc hien dieu nay, chung ta se bien nu cuoi tro thanh “guong gao”.[2] May man thay, tieng cuoi rat de lay lan (kha nang bat cuoi cua chung ta se tang gap 30 lan truoc su hien dien cua nguoi khac), va trong boi canh xa hoi, khi nguoi khac dang cuoi, chung ta cung se de cuoi theo.[3]

Cac nghien cuu da chi ra rang co ba dieu lam chung ta cuoi nhieu nhat: cam giac vuot troi hon nguoi khac khi ho to ra “ngo ngan” hon chung ta; su khac biet giua ket qua ma chung ta mong doi va ket qua thuc su ma chung ta nhan duoc tu mot su viec nao do; hoac khi chung ta trut bot duoc ganh nang lo au.[4]

Hoc cach cuoi trong cac tinh huong nham chan hoac khong vui

Ban nen biet rang noi chan nhat chinh la noi thuong chua dung cac yeu to hai huoc bat ngo nhat. Choc cuoi nguoi khac tai van phong lam viec se de dang hon la tai mot cau lac bo hai kich. [5]

Day la ly do tai sao chuong trinh truyen hinh The Office (Van phong) cua NBC lai su dung boi canh tai van phong lam viec de gay cuoi: boi canh nay that su nham chan. Cac dien vien tham chi con thuc hien ca cong viec xu ly giay to. Con gi nham chan hon the?! Chung ta khong thuong nhin nhan van phong la mot noi dem lai tieng cuoi, vi vay mot khi chung ta bien van phong thanh mot noi hai huoc, no se vo cung hai huoc.

Hoc cach danh gia cao loi choi chu va nghe thuat choi chu di dom

Thong thuong, hai kich xuat phat tu su nham lan trong ngon ngu (mot cach vo tinh) hoac choi chu (mot cach co y). Doi khi su hieu lam giua cac tu ngu ma chung ta su dung va y nghia thuc su ma chung ta muon de cap se la yeu to gay cuoi cho chung ta

“Noi ho” la loi ngon ngu duoc dung de phoi bay nhung dieu ban thuc su dang nghi den hon la “y nghia” cua chung, va thuong duoc su dung trong cac van de co tinh “nhay cam”.

Loi choi chu di dom thuong co chu y ro rang hon. Vi du nhu trong cau tieng Viet sau day: “Con ngua da con ngua da, con ngua da khong da con ngua”. Hoac trong cau nay, khi tu dong nghia “da trang” va “bi bach” duoc dem ra de choi chu : “Da trang vo bi bach”.

Nhan thuc duoc gia tri cua su cham biem

Co le khong co mot bien phap nao trong hai kich co the duoc dung rong rai nhung lai dem den nhieu su hieu lam nhu la cach noi cham biem. Cham biem xay ra khi mong doi cua chung ta ve mot cau noi, mot tinh huong, hoac mot hinh anh nao do lai khac voi trai nghiem thuc su cua chung ta ve cau noi do.

Dien vien hai Jackie Mason da minh hoa su cham biem trong cau noi dua sau: “Ong cua toi thuong bao rang: ‘Dung trong chung tien bac; hay trong chung suc khoe’. Vi vay mot ngay no khi toi dang trong chung suc khoe cua minh thi ai do da danh cap vi tien cua toi. Thu pham chinh la ong cua toi chu khong ai khac”.

Cau noi dua nay tao nen su trai nguoc voi ky vong co ban cua chung ta: rang ong ba la nhung nguoi tot, than thien va ho hoan toan vo hai, va rang nhung loi khuyen ma ho dua ra la nhung loi khuyen chan thanh. Cau noi dua nay hai huoc boi vi no tao nen hinh anh ong ba nhu la nhung nguoi bat luong, an cap, va lua gat.

Tin tuong vao ban nang hai huoc cua minh

Kha nang hai huoc cua moi nguoi moi khac. Nhung yeu to khien ban tro nen hai huoc chi hoan toan danh rieng cho ban va phu thuoc vao cach ban quan sat the gioi xung quanh. Hay tin rang ban co khieu hai huoc; khi chung ta con la tre so sinh, chung ta bat dau cuoi khi chung ta tron 4 thang tuoi, va tre con se boc lo tinh hai huoc mot cach tu nhien tu do tuoi mau giao, chung su dung khieu hai huoc de dem lai su giai tri cho ban than va cho nhung nguoi xung quanh. Su hai huoc co san trong ban – ban chi can tim cach de boc lo no!

2. Phat trien Tinh cach Hai huoc

Khong nen qua nghiem khac voi ban than

Hay nho ve nhung khoanh khac xau ho nhat trong cuoc doi cua ban, nhung sai lam nghiem trong, khoanh khac ma ban khong muon tao su thay doi, cac su co trong giao tiep ma ban chinh la nguyen nhan, va tham chi khoanh khac ban co gang to ra hai huoc quanh ban be va khong dem lai ket qua nhu mong doi. Cac khoanh khac nay co the se tro nen kha buon cuoi.

Ke cho moi nguoi nghe ve khoang thoi gian xau ho nhat trong cuoc doi ban la mot cach tuyet voi de dem lai tieng cuoi. Vi du nhu Colin Mochrie da tung viet trong mot trang cua quyen truyen tranh ung tac noi tieng cua ong rang: “Anh ay co guong mat ma chi co duy nhat mot ba me co the yeu duoc, neu ba me ay bi mu mot mat va mat con lai thi bi duc… tuy vay nhung ma anh ay lai la nguoi anh em song sinh voi toi”.

Hay tu dat minh duoi anh den san khau

Su dung cac cau chuyen gian di cua ban than de gay cuoi thuong tot hon la dem nguoi khac ra lam tro cuoi. Va ban se lam nhieu nguoi cuoi hon. Rodney Dangerfield da tung dem su minh man va ve be ngoai cua ong ra lam tro dua trong cau noi: “Toi da den gap mot bac si tam than, va ong ay noi rang ‘Anh dien roi’. Toi noi voi ong ta rang toi muon nghe mot y kien khac co. Va ong ta noi, ‘Duoc thoi, anh cung xau nhu ma nua!'”

Redd Foxx da tung noi cau nay khi ban ve khoang thoi gian nghien ma tuy va ruou bia cua ong: “Toi cam thay dang tiec cho nhung nguoi khong uong ruou bia hoac khong su dung ma tuy. Boi vi mot ngay nao do khi ho nam tren giuong benh va hap hoi, ho se khong hieu tai sao ho lai bi nhu vay”.

Mot cau noi gay cuoi noi tieng cua Henry Youngman: “Khi sinh ra toi da rat xau xi, va bac si da phai tat me toi”.

Tim hieu ve doi tuong ma ban muon gay cuoi

Yeu to gay cuoi cua moi nguoi moi khac. Nhieu nguoi cam thay cac xu huong giat gan thuong dem lai tieng cuoi cho ho; nhieu nguoi khac lai thich su cham biem. Hay tim hieu ve khan gia cua ban, va hay lua chon su dung cac cau chuyen cuoi phu hop voi nhieu the loai hai huoc va voi nhieu cam xuc khac nhau cung mot luc.

Khong phai ai cung biet cam giac duoc ngoi tren truc thang hoac tro thanh mot ty phu hoac sinh con la nhu the nao. Nhung hau het moi nguoi se biet cam giac chay nhanh, ao tuong ve tien bac, va cam giac yeu sau dam mot ai do. Vi vay hay bien cac cau chuyen cuoi cua ban tro nen gan gui hon voi khan gia bang cach su dung nhung triet ly co ban trong cuoc song nhung lai co the dem den cam xuc sau sac cho nguoi nghe.

Khi ban dang o cung mot nhom nguoi ma ban khong biet ro, hay lang nghe xem ho dang noi ve chu de gi va dieu gi khien ho cuoi. Ho co phai la nhung nguoi thich cac cau noi dua di dom? Ho thich tau hai hay ho chi thich duoc gay cuoi thong qua bieu hien hanh dong? Cang biet ro ai do thi cang de choc cuoi ho.

Danh lua tam tri

Danh lua tam tri la dieu ma chung toi da de cap den o phan truoc, do la cach tao su bat ngo. Dieu nay xay ra khi ban tao ra su khac biet giua ket qua mong doi va ket qua thuc su. Cac cau noi dua thuong su dung triet de yeu to nay, chung co gang danh lua su chu y cua ban nhu cach ma cac nha ao thuat gia thuong su dung.[6]

Vi du: “Benh gi bac si bo tay?” Tra loi – “Do la benh… gay tay.” Cau noi nay gay cuoi cho khan gia vi ban phai hieu no theo hai nghia, va bo nao cua ban se tao ra su nham lan tam thoi vi nao khong the lien ket cau noi voi trai nghiem thong thuong.

Ban co the xem xet cau noi vui ngan cua Groucho Marx, “Ngoai mot con cho, quyen sach la nguoi ban than cua dan ong. Trong mot con cho, toi qua khong thay duong doc sach” hoac cau noi cua Rodney Dangerfield, “Toi qua vo toi don toi tai cua nha trong bo quan ao ngu, nhung that ra, co ay chi vua ve den nha.”

Tan dung co hoi gay cuoi

Lua chon dung thoi diem la dieu thuc su quan trong boi vi neu ban cho bo nao co qua nhieu thoi gian de thich nghi voi mot tinh huong hoac tro dua nao do, khoang khac buon cuoi se nhanh chong tan bien. Co le day cung la ly do tai sao moi nguoi khong cam thay buon cuoi khi nghe mot cau chuyen cuoi ma ho da tung nghe truoc do, boi vi nao co the nhan thuc duoc su giong nhau cua nhung trai nghiem va kha nang nhan thuc muc do hai huoc se thuyen giam. Ban nen nhanh chong ung dap va tiep tuc gay cuoi khi khoanh khac hai huoc van chua tan bien

Cac cau noi dua ngan, hoac cac cau noi dua theo kieu dap tra co the kha vui nhon. Khi mot nguoi nao do noi mot cau noi khong he khoi hai, va ban dap tra lai bang mot cau noi khac va bien cau noi cua ho tro nen hai huoc. Thoi diem ban dap tra lai cau noi cua ho la rat quan trong. Vi du, mot nguoi ban cua ban dang nghi ve toc, va vi mot ly do nao do, anh ta noix: “Co la khong khi toc chi moc tren dau va tren vung kin cua chung ta trong khi nhung noi khac lai khong co?” Trong khi nguoi ban do khong he nghi rang se nhan duoc cau tra loi cho cau hoi nay thi ban lai noi rang: “Cau nhin lai cau xem.”

Neu ban lua chon mot thoi diem khong phu hop, hay tiep tuc voi cau chuyen cuoi cua minh. Dieu toi te nhat ma ban co the lam khi to ra hai huoc la co gang gay cuoi khi ban da danh mat co hoi. Dung lo lang, ban se co nhieu co hoi de gay cuoi hon trong tuong lai.

Nhan biet cac thoi diem khong phu hop de ban to ve hai huoc

Hay can than tranh choc cuoi nguoi khac hoac lam tro he de gay cuoi trong dam tang hoac dam cuoi, tai nhung noi tho cung (hoac cac su kien ton giao), va trong bat ky tinh huong nao ma su hai huoc cua ban co the bi hieu nham thanh su quay roi hoac phan biet doi xu, hoac neu su hai huoc cua ban co the gay ton hai the chat cho nguoi khac, vi du nhu trong cac tro choi xo ve the chat

Chu y quan sat

Jerry Seinfeld va nhieu nha hai kich khac da kiem duoc hang trieu do la khi trien khai y tuong hai huoc thong qua phong cach co ban cua hai kich duoc biet den nhu mot dang hai huoc dua vao “kha nang quan sat”, quan sat ve cac su viec va hoat dong hang ngay cua moi nguoi xung quanh. Trong khi hieu biet nhieu co the lam tang kha nang hai huoc, khong co gi co the thay the cho kha nang nhin nhan duoc su hai huoc. Trong thuc te, nhieu nguoi khong the nhan thay duoc yeu to hai huoc trong moi truong xung quanh. Hay tim kiem su hai huoc trong cac tinh huong hang ngay, va nhan thay nhung dieu ma nguoi khac khong the thay. Thong thuong, cac su viec hai huoc dang hien dien truoc mat chung ta ma chung ta thuong khong de y lai chinh la cac su viec gay tac dong nhieu nhat

Ghi nho mot vai cau noi dua ngan

Cac cau noi dua ngan se “ghi diem” voi moi nguoi. Dorothy Parker rat xuat sac trong viec su dung cac cau dua ngan; vi du, khi ho noi voi ba rang Calvin Coolidge da qua doi, ba da tra loi rang: “Sao ho lai biet duoc?”

Ban se can su nhanh tri va su san sang cho viec dua ra cac cau noi dua ngan va hoc hoi tu nhung nguoi khac se co the dem lai nguon cam hung cho ban. Ban co the suy nghi nhu Calvin Coolidge; khi mot nguoi phu nu tien den gan ong va bao rang: “Ong Coolidge a, mot nguoi ban da bao roi rang ong khong bao gio noi qua ba tu va toi da danh cuoc voi nguoi ban ay”. Coolidge da tra loi rang, “Ba thua roi”.

3. Duy tri Nguon Cam hung

Hoc hoi tu nhung nguoi co tinh khoi hai

Ban co the mo rong tam mat bang cach lang nghe nhung nguoi vui tinh khac. Cho du ho co la nhung dien vien hai chuyen nghiep, cha me ban, con cai ban, hoac sep cua ban, hoc hoi tu nhung nguoi vui tinh trong cuoc song la chia khoa de ban co the tro thanh mot nguoi hai huoc. Hay ghi chu lai nhung cau noi hoac hanh dong hai huoc ma ho the hien. Va tim kiem nguon cam hung tu ho. Ngay ca khi tat ca nhung gi ban lam la xay dung nen tang su hai huoc cua chinh minh dua tren viec thu thap cac diem hai huoc cua tung nguoi, ban se nhanh chong cai thien duoc kha nang gay cuoi cua ban than. Thuong xuyen thu thap cac y tuong tu nguoi khac se giup ban phat trien cac ky nang ma ban co the su dung de dem lai tieng cuoi cho moi nguoi

Trong nhung nam gan day, hai kich da gay song gio tren cac chuong trinh phat thanh. Ban co the tim kiem chuong trinh phat thanh hai kich co su gop mat cua Tran Thanh, Hoai Linh… truc tuyen va chuong trinh cua ho thuong bao gom cac cuoc phong van hai huoc, cac loi noi dua, va cac cau chuyen ma ban co the tai ve cac thiet bi di dong. Hay lang nghe chung khi dang ngoi tren xe buyt va ban se co the gay kho hieu cho moi nguoi xung quanh khi bat thinh linh cuoi to voi chiec tai nghe cua minh.

Xem cac chuong trinh hai kich

Co vo van chuong trinh TV va phim anh hai huoc de ban lua chon. Vi du, cac phim hai cua nuoc Anh thuong la the loai hai di dom va thuong noi ve cac van de ve van hoa trong khi cac loai phim hai cua My thuong duoc the hien duoi dang cac tro he, hoac cac hanh dong hai huoc va thuong xoay quanh chu de tinh duc hoac chung toc. Tim hieu ca hai the loai se giup ban thau hieu duoc su hai huoc cua cac nen van hoa khac nhau

Xem hai kich ung tac. Tat ca cac dien vien hai gioi deu la nhung nguoi gioi ung bien, nhung cac nha hai kich chon kich ung tac de kiem song va trai nghiem ma ho dem lai cho khan gia co the that su kha hai huoc. Hay co gang tham du cac chuong trinh hai kich ung tac cang nhieu cang tot – ban se co co hoi de cuoi kha nhieu va quan sat cach ho bien nhung tinh huong mo ho, khong ro rang thanh nhung dieu kha hai huoc.

Trau doi kien thuc thuc te de co the bien chung thanh nguon tai lieu gay cuoi

Se de dang de tim kiem cac khoanh khac hai huoc trong moi truong ma ban biet ro – thai do tai cong so, su hieu biet tuyet voi cua ban ve tho van the ky 17, trai nghiem quen thuoc cua ban voi cac chuyen di cau ca toi te, v.v. Cho du nguon tai lieu ban dung co la gi di chang nua, chung phai gan gui voi khan gia, co nghia la, kha nang the hien xuc tich mot bai tho the ky 17 cua ban se khong dem lai an tuong gi cho khan gia neu ho chua tung biet ve chung!

Mo rong tam nhin de co the nam bat duoc so thich cua khan gia cho du khan gia cua ban co la ai di chang nua. Vi du, neu ban co the tim thay su hai huoc giu vat ly hoc va Paris Hilton, ban dang di dung huong. Lien ket giua hai doi tuong hoan toan trai nguoc nhau co the dem lai tieng cuoi cho khan gia neu duoc thuc hien dung cach.

Su dung tri thong minh cua ban. Noi theo mot cach khac, hai huoc chi don gian la cho moi nguoi thay rang ban du thong minh de co the tim ra cac sac thai hai huoc ma nguoi khac co the khong nhan thay. Truyen tranh thuong su dung cach nay. Vi du, truyen tranh thuong de cap den cac thoi quen ve sinh cua tang lu, hoac thoi quen sinh san cua tinh tinh, va lien he chung mot cach tu nhien den nhung dieu gi do trong cuoc song ma ai cung co the nhan biet va hieu ra y nghia cua chung.

Doc, doc, doc

Hay tim doc cac tai lieu hai huoc, va tiep thu no nhu ban dang tiep thu loi day do cua me. Cac nha hoa hoc co the tro thanh nhu bay gio la do ho khong ngung doc va thuc hanh ve bo mon hoa hoc; cac nha viet sach the thao dat duoc vi tri hien tai la do ho doc va viet nhieu ve the thao; ban se tro thanh nguoi vui tinh hon neu ban khong ngung doc va thuc hanh cac cau noi dua.

Hay doc cac tac pham duoc viet boi James Thurber, P.G. Wodehouse, Stephen Fry, Kaz Cooke, Sarah Silverman, Woody Allen, Bill Bryson, Bill Watterson, Douglas Adams, v.v. (Dung quen cac the loai sach danh cho tre em duoc viet boi cac nha van noi tieng; chung co the la nguon cung cap cac tai lieu hai huoc tuyet voi!)

Doc truyen hai. Ban co the ghi nho vai cau noi dua hay. Hy vong rang doc duoc cac cau chuyen hai vui se tao duoc cam hung cho ban de ban co the bat dau tu tao ra cac cau chuyen cuoi va su di dom cua rieng minh. Khi doc sach, hay ghi nho cac yeu to bien chung tro nen cac cau chuyen hai huoc. Tuong tu, hay co gang tim ra ly do tai sao mot so chuyen cuoi lai khong gay cuoi cho nguoi nghe. Chi vi ban tu tay viet no khong co nghia la no hay; that kho de co the dua ra cac y kien khach quan khi doc cac tac pham do chinh tay minh viet; vi vay ban nen tim kiem thong tin phan hoi tu nhung nguoi khong biet ro ban (vi nhu vay ho se khong the xu ninh ban).

Hay la nguoi biet chu dong lang nghe va tan dung het kha nang de tim hieu ve hai kich

Can than lang nghe nguoi khac, lang nghe that su, va hieu ro nhung gi ho noi. Khong co gi khiem ton hon viec nhin nhan rang ban luon co the hoc tap tu nguoi khac de co the tro nen hai huoc hon. Khi ban ban biu tap trung vao nguoi khac nhieu hon ban than minh, ban se nhan thuc ro hon ve cach ma su hai huoc co the tac dong den nguoi khac. No cung se giup ban nang cao kha nang quan sat va kha nang lien he den nhung niem vui nho trong cuoc song – lam cho khieu hai huoc cua ban tro nen dang tin hon va dong cam hon

Theo W.I.K.I.H.O.W